กฎหมาย e-Signature ในจีน

สรุปความถูกต้องตามกฎหมายของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

คู่มือนี้จะอธิบายกรอบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในจีน ซึ่งครอบคลุมกฎหมายที่ใช้บังคับ ผลทางกฎหมาย วิธีการลงนามที่ยอมรับ ข้อกำหนดด้านความสมบูรณ์ ข้อยกเว้น และการใช้งานเชิงธุรกิจในทางปฏิบัติ

กฎหมายที่ใช้บังคับ

กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน and ประมวลกฎหมายแพ่งของสาธารณรัฐประชาชนจีน

สถานะทางกฎหมาย

บันทึกและลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้รับการรับรองตามกฎหมายในจีนภายใต้ กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน and ประมวลกฎหมายแพ่งของสาธารณรัฐประชาชนจีน กระบวนการลงนามต้องเป็นไปตามกฎเฉพาะของเอกสารแต่ละประเภทว่าด้วยตัวตน พยานหลักฐาน การส่งมอบ การเก็บรักษา พยาน การรับรองเอกสาร การจดทะเบียน หรือการยื่นเอกสารด้วย

หน่วยงานกำกับดูแล

กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ (MIIT) และสำนักงานการเข้ารหัสลับแห่งรัฐ

การรับรองทางกฎหมาย (ผลทางกฎหมาย)

กรอบกฎหมายสำคัญ:

• กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน (แก้ไขเพิ่มเติม 2019)
• กฎหมายการเข้ารหัสลับของสาธารณรัฐประชาชนจีน (มีผลใช้บังคับ 2020)
• มาตรการบริหารงานบริการการรับรองอิเล็กทรอนิกส์ (คำสั่ง MIIT, 2009)
• ข้อกำหนดของศาลประชาชนสูงสุดว่าด้วยประเด็นหลายประการเกี่ยวกับการพิจารณาคดีโดยศาลอินเทอร์เน็ต
• มาตรา 14 ของกฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์กำหนดว่า ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้มีผลทางกฎหมายเช่นเดียวกับลายมือชื่อแบบเขียนด้วยมือหรือตราประทับ

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในจีนได้รับการรับรองทางกฎหมายอย่างชัดเจน และผลทางกฎหมายของลายมือชื่อดังกล่าวถูกกำกับดูแลและสถาปนาขึ้นโดย “กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน” (ต่อไปนี้เรียกว่า “กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์”) เป็นหลัก กฎหมายนี้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2005

มาตรา 14 ของ “กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” กำหนดไว้อย่างชัดแจ้งว่า ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้มีผลทางกฎหมายเช่นเดียวกับลายมือชื่อแบบเขียนด้วยมือหรือตราประทับ

ประเภทลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ยอมรับ

ประเภทลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่จีนยอมรับ ได้แก่ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้

• ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หมายถึง ข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งอยู่ในหรือแนบกับข้อความข้อมูล โดยใช้เพื่อระบุตัวตนของผู้ลงนามและแสดงความเห็นชอบของผู้ลงนามต่อเนื้อหาที่อยู่ในนั้น

2. ตามมาตรา 13 ของ “กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เข้าเงื่อนไขดังต่อไปนี้พร้อมกันทั้งหมด ให้ถือว่าเป็น “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้”:

ความเป็นเอกสิทธิ์: เมื่อข้อมูลสร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (เช่น กุญแจส่วนตัว) ถูกใช้เพื่อทำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ข้อมูลนั้นเป็นของผู้ลงนามอิเล็กทรอนิกส์โดยเฉพาะ

การควบคุมแต่เพียงผู้เดียว: ณ เวลาลงนาม ข้อมูลสร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์อยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ลงนามอิเล็กทรอนิกส์แต่เพียงผู้เดียว

ความสามารถในการตรวจพบการแก้ไข (ลายมือชื่อ): การแก้ไขลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ใด ๆ หลังการลงนามสามารถตรวจพบได้

ความสามารถในการตรวจพบการแก้ไข (เนื้อหา): การแก้ไขเนื้อหาและรูปแบบของข้อความข้อมูลใด ๆ หลังการลงนามสามารถตรวจพบได้

ในทางปฏิบัติ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้เทคโนโลยีลายมือชื่อดิจิทัลบนฐานการเข้ารหัสกุญแจสาธารณะและมาพร้อมกับใบรับรองดิจิทัลซึ่งออกโดยผู้ให้บริการการรับรองอิเล็กทรอนิกส์ที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย (สถาบัน CA) โดยทั่วไปได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นไปตามข้อกำหนดความเชื่อถือได้ข้างต้น

ข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

ตาม “กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน” (ฉบับแก้ไข 2019) ข้อกำหนดความถูกต้องตามกฎหมายที่เป็นแกนหลักของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์สรุปได้เป็นสองระดับ ได้แก่ “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” และ “ข้อยกเว้นทางกฎหมาย”

ตามมาตรา 13 และ 14 ของกฎหมาย ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้มีผลทางกฎหมายเช่นเดียวกับลายมือชื่อแบบเขียนด้วยมือหรือตราประทับ การที่ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์จะได้รับการรับรองตามกฎหมายว่า “เชื่อถือได้” นั้น ต้องเข้าเงื่อนไขตามกฎหมายสี่ประการดังต่อไปนี้พร้อมกัน:

ความเป็นเอกสิทธิ์ของลายมือชื่อ: เมื่อข้อมูลสร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (เช่น กุญแจส่วนตัวหรือแม่แบบชีวมิติ) ถูกใช้เพื่อทำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ข้อมูลนั้นเป็นของผู้ลงนามอิเล็กทรอนิกส์โดยเฉพาะ กล่าวคือ ข้อมูลลายมือชื่อควรผูกโยงกับผู้ลงนามรายใดรายหนึ่งโดยเฉพาะ และบุคคลอื่นไม่สามารถได้มาหรือใช้ข้อมูลนั้นได้ตามปกติ

ความสามารถในการควบคุมลายมือชื่อ: ณ เวลาลงนาม ข้อมูลสร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์อยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ลงนามอิเล็กทรอนิกส์แต่เพียงผู้เดียว ทั้งนี้กำหนดให้ผู้ลงนามต้องมีการควบคุมข้อมูลลายมือชื่ออย่างเป็นสาระสำคัญและเป็นเอกสิทธิ์ในระหว่างกระบวนการลงนาม เช่น กุญแจส่วนตัวต้องถูกเก็บรักษาอย่างปลอดภัยและไม่รั่วไหลหรือถูกขโมย

ความครบถ้วนของเนื้อหา: การแก้ไขลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ใด ๆ หลังการลงนามสามารถตรวจพบได้ โดยทั่วไปทำให้สำเร็จด้วยเทคโนโลยี เช่น ขั้นตอนวิธีแฮช เพื่อให้มั่นใจว่าหากเนื้อหาของไฟล์ที่ลงนามถูกแก้ไข จะระบุได้ในระหว่างการตรวจสอบ

ความครบถ้วนของเอกสาร: การแก้ไขเนื้อหาและรูปแบบของข้อความข้อมูล (กล่าวคือ เอกสารอิเล็กทรอนิกส์) ใด ๆ หลังการลงนามสามารถตรวจพบได้ ทั้งนี้ทำให้มั่นใจว่าไม่เพียงแต่ลายมือชื่อเท่านั้น แต่เอกสารที่ลงนามทั้งฉบับยังคงครบถ้วนและไม่ถูกแก้ไข

มาตรา 16: กรณีลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องมีการรับรองโดยบุคคลที่สาม บริการการรับรองต้องจัดให้โดยผู้ให้บริการการรับรองอิเล็กทรอนิกส์ที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย

ข้อจำกัดและข้อยกเว้น

ตามมาตรา 3 ของ “กฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” ผลทางกฎหมายของเอกสารในรูปแบบดังต่อไปนี้จะไม่ถูกปฏิเสธเพียงเพราะใช้รูปแบบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์หรือข้อความข้อมูล อย่างไรก็ตาม เรื่องดังต่อไปนี้ที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ส่วนบุคคลและประโยชน์และสิทธิอันสำคัญไม่นำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์มาใช้บังคับ:

เอกสารที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ส่วนบุคคล เช่น สัญญาหรือเอกสารที่เกี่ยวกับการสมรส การรับบุตรบุญธรรม การรับมรดก เป็นต้น

เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการโอนส่วนได้เสียในอสังหาริมทรัพย์ เช่น สัญญาซื้อขายหรือสัญญาจำนองบ้านหรือที่ดิน

กรณีที่เกี่ยวข้องกับการงดให้บริการสาธารณูปโภค เช่น ประกาศการงดให้บริการน้ำ ความร้อน ก๊าซ หรือไฟฟ้า

พฤติการณ์อื่นที่เอกสารอิเล็กทรอนิกส์ไม่อาจใช้ได้ตามที่กฎหมายหรือข้อบังคับทางปกครองกำหนด เช่น เอกสารคดีบางประเภทหรือคำวินิจฉัยลงโทษบางประเภทของหน่วยงานทางปกครอง

การประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมและกรณีใช้งานทั่วไป

เหตุผลการใช้งานของอุตสาหกรรมอินเทอร์เน็ตและเทคโนโลยี:

• ธุรกิจออนไลน์โดยธรรมชาติ โดยผู้ใช้กระจายอยู่ทั่วประเทศและทั่วโลก จึงต้องทำธุรกรรมและการจัดการออนไลน์แบบไร้การสัมผัสตลอดกระบวนการ โดยมุ่งประสิทธิภาพและการทำงานอัตโนมัติสูงสุดพร้อมลดต้นทุนการจัดการสัญญากระดาษจำนวนมหาศาล

การใช้งานทั่วไป:

• ข้อตกลงการลงทะเบียนผู้ใช้และข้อตกลงการใช้บริการ (เช่น ข้อตกลงยินยอมเมื่อเปิดแอปครั้งแรก)
• สัญญาบริการออนไลน์ (เช่น การจัดซื้อบริการคลาวด์ ข้อตกลงการเรียกใช้ API การลงโฆษณา)
• ข้อตกลงการเข้าร่วมใช้งานและสัญญาแบ่งรายได้ระหว่างแพลตฟอร์มกับผู้ค้า/ผู้สร้างสรรค์เนื้อหา

อุตสาหกรรมการเงินและการธนาคาร

เหตุผลการใช้งาน: มีข้อกำหนดการปฏิบัติตามที่เคร่งครัด ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับเรื่องการยืนยันตัวตนและการบันทึกลายมือชื่อสำหรับการเปิดบัญชีระยะไกลและสินเชื่อออนไลน์ การจัดการสัญญามาตรฐานปริมาณมากและความถี่สูงทำให้ต้องยกระดับความสามารถในการควบคุมความเสี่ยงและประสิทธิภาพการดำเนินงาน

การใช้งานทั่วไป:

• สัญญาสินเชื่อออนไลน์และคำขอบัตรเครดิต
• การลงนามกรมธรรม์ประกันภัยอิเล็กทรอนิกส์และการเคลม
• หนังสือเปิดเผยความเสี่ยงและข้อตกลงการซื้อผลิตภัณฑ์บริหารความมั่งคั่ง
• ข้อตกลงออนไลน์สำหรับธุรกิจองค์กร เช่น การเงินซัพพลายเชนและหนังสือค้ำประกัน

ทรัพยากรบุคคล

เหตุผลการใช้งาน: เพื่อแก้ปัญหา เช่น การเริ่มงานของพนักงานระยะไกล ประสิทธิภาพต่ำของการลงนามจำนวนมาก และความยากลำบากในการจัดเก็บและค้นหาสัญญากระดาษ พร้อมทั้งตอบสนองนโยบายของกระทรวงทรัพยากรบุคคลและประกันสังคมในการส่งเสริมสัญญาจ้างงานอิเล็กทรอนิกส์เพื่อให้เกิดการจัดการเอกสารตลอดวงจรชีวิตพนักงานแบบดิจิทัล

การใช้งานทั่วไป:

• สัญญาจ้างงานอิเล็กทรอนิกส์ (ลงนามเมื่อเข้าทำงาน)
• ข้อตกลงไม่เปิดเผยข้อมูล (NDA) และข้อตกลงไม่แข่งขัน
• หนังสือยืนยันคู่มือพนักงาน ข้อตกลงการฝึกอบรม และหนังสือรับรองการสิ้นสุดการจ้างงาน

การผลิตและซัพพลายเชน

เหตุผลการใช้งาน: ซัพพลายเชนมีหลายช่วงและผู้เข้าร่วมกระจายตัว สัญญาและใบสั่งซื้อกระดาษแบบเดิมส่งต่อได้ช้าและสูญหายง่าย ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานร่วมกัน จึงต้องทำการจัดซื้อ โลจิสติกส์ และการกระทบยอดให้เป็นดิจิทัลที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ตลอดกระบวนการเพื่อเสริมสร้างการจัดการและการควบคุม

การใช้งานทั่วไป:

• สัญญาและใบสั่งซื้อจัดหาจากผู้จัดจำหน่าย
• ใบกำกับการขนส่งทางโลจิสติกส์และใบรับส่งมอบอิเล็กทรอนิกส์
• ข้อตกลงความร่วมมือของผู้จัดจำหน่าย/ตัวแทน และข้อตกลงการรับประกันคุณภาพ

อสังหาริมทรัพย์และบริการทรัพย์สิน

เหตุผลการใช้งาน: ธุรกิจให้เช่ามีความถี่สูงและผู้เช่ากระจายตามพื้นที่ สัญญาต้องทำให้แล้วเสร็จอย่างรวดเร็วเพื่อลดอัตราว่าง มีความต้องการลงนามประกาศเกี่ยวกับทรัพย์สินจำนวนมาก ซึ่งวิธีแบบเดิมไม่มีประสิทธิภาพและส่งมอบยาก

การใช้งานทั่วไป:

• สัญญาเช่าที่อยู่อาศัย (อพาร์ตเมนต์ระยะยาว การเช่าทั่วไป)
• ข้อตกลงบริการทรัพย์สิน ข้อตกลงการจัดการการตกแต่ง และสัญญาเช่าที่จอดรถ
• เอกสารลงคะแนนสำหรับการประชุมเจ้าของร่วม ใบตอบรับประกาศ เป็นต้น

บริการภาครัฐ

เหตุผลการใช้งาน: ดำเนินนโยบาย “อินเทอร์เน็ต + บริการภาครัฐ” ส่งเสริม “การบริหารจัดการด้วยเครือข่ายเดียว” ช่วยให้วิสาหกิจและประชาชนติดต่อราชการได้โดย “ไม่ต้องเดินทาง” และยกระดับประสิทธิภาพและความโปร่งใสของบริการภาครัฐ กรณีการใช้งานทั่วไป:

กระบวนการอิเล็กทรอนิกส์เต็มรูปแบบของการจดทะเบียนพาณิชย์ การแก้ไข และการเพิกถอนของวิสาหกิจ

การยื่นภาษี ประกันสังคม และการจ่ายเงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเพื่อที่อยู่อาศัย

คำขอใบอนุญาตทางปกครองต่าง ๆ (เช่น ใบอนุญาตก่อสร้าง ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ)

เอกสารประกวดราคาสำหรับธุรกรรมทรัพยากรสาธารณะ

การสาธารณสุขและสุขภาพ

เหตุผลการใช้งาน: ปรับปรุงประสบการณ์การแพทย์ออนไลน์ของผู้ป่วยและลดการสัมผัสและการต่อคิวแบบออฟไลน์ ทำให้กระบวนการภายใน เช่น ความร่วมมือด้านการวิจัยและจัดซื้อเป็นการจัดการออนไลน์และเป็นมาตรฐานเพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ง่าย

การใช้งานทั่วไป:

• แบบฟอร์มยินยอมโดยได้รับการชี้แจงสำหรับการปรึกษาออนไลน์ในโรงพยาบาลอินเทอร์เน็ตและการอนุญาตเข้าถึงเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์
• แบบฟอร์มยินยอมโดยได้รับการชี้แจงสำหรับอาสาสมัครในการทดลองทางคลินิก
• สัญญาจัดซื้อยาและเครื่องมือแพทย์ ข้อตกลงความร่วมมือการวิจัย และข้อตกลงบริการทางเทคนิค

อุตสาหกรรมการศึกษา

เหตุผลการใช้งาน: กลุ่มเป้าหมายของบริการ (นักเรียน ผู้ปกครอง คณาจารย์ วิสาหกิจพันธมิตร) กระจายตามพื้นที่ กระบวนการรับสมัครและการลงนามต้องทำให้เรียบง่ายเพื่อลดต้นทุนการดำเนินงานและจัดเก็บและจัดการข้อตกลงอย่างมีประสิทธิภาพ

การใช้งานทั่วไป:

• ข้อตกลงการลงทะเบียนเรียนหลักสูตรออนไลน์และสัญญาผ่อนชำระค่าเล่าเรียน
• สัญญาจ้างคณาจารย์และข้อตกลงการฝึกงาน
• ข้อตกลงกรอบความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาและวิสาหกิจและการจัดการศึกษาร่วม