กฎหมาย e-Signature ในฮ่องกง จีน

สรุปความถูกต้องตามกฎหมายของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

คู่มือนี้จะอธิบายกรอบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในฮ่องกง จีน ซึ่งครอบคลุมกฎหมายที่ใช้บังคับ ผลทางกฎหมาย วิธีการลงนามที่ยอมรับ ข้อกำหนดด้านความสมบูรณ์ ข้อยกเว้น และการใช้งานเชิงธุรกิจในทางปฏิบัติ

กฎหมายที่ใช้บังคับ

กฎหมายธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ (Cap. 553) และคำสั่งยกเว้นธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ (Exclusion Order)

สถานะทางกฎหมาย

บันทึกและลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้รับการรับรองตามกฎหมายในฮ่องกง จีนภายใต้ กฎหมายธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ (Cap. 553) และคำสั่งยกเว้นธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ (Exclusion Order) กระบวนการลงนามต้องเป็นไปตามกฎเฉพาะของเอกสารแต่ละประเภทว่าด้วยตัวตน พยานหลักฐาน การส่งมอบ การเก็บรักษา พยาน การรับรองเอกสาร การจดทะเบียน หรือการยื่นเอกสารด้วย

หน่วยงานกำกับดูแล

สำนักงานนโยบายดิจิทัล ฮ่องกง

การรับรองทางกฎหมาย (ผลทางกฎหมาย)

การรับรองตามกฎหมายของ eSignature ในฮ่องกง

กฎหมายธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ (Cap. 553) เป็นกรอบกฎหมายสำหรับการรับรองบันทึกอิเล็กทรอนิกส์ สัญญาอิเล็กทรอนิกส์ และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยให้สถานะทางกฎหมายเช่นเดียวกับเอกสารกระดาษ

มาตรา 5: กำหนดว่า กรณีที่บันทึกอิเล็กทรอนิกส์มีข้อมูลที่เข้าถึงได้ บันทึกอิเล็กทรอนิกส์นั้นย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดทางกฎหมายที่ให้ข้อมูลต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษร

มาตรา 6: กำหนดว่า ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดทางกฎหมายใด ๆ ที่เกี่ยวกับลายมือชื่อ

มาตรา 5 ซึ่งกำหนดว่า บันทึกอิเล็กทรอนิกส์ย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดใด ๆ ที่ให้ข้อมูลต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษร หากข้อมูลที่อยู่ในบันทึกอิเล็กทรอนิกส์นั้นเข้าถึงได้;

มาตรา 7 ซึ่งกำหนดว่า บันทึกอิเล็กทรอนิกส์ย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดใด ๆ ที่ให้ข้อมูลต้องนำเสนอหรือเก็บรักษาในรูปแบบต้นฉบับ หากข้อมูลที่อยู่ในบันทึกอิเล็กทรอนิกส์เป็นไปตามข้อกำหนดเรื่องความครบถ้วนและความสามารถในการอ่าน;

มาตรา 8 ซึ่งกำหนดว่า บันทึกอิเล็กทรอนิกส์ย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดใด ๆ ที่ให้ข้อมูลต้องเก็บรักษา หากข้อมูลที่อยู่ในบันทึกอิเล็กทรอนิกส์ยังเข้าถึงได้ อยู่ในรูปแบบต้นฉบับ (หรือได้รับการนำเสนออย่างถูกต้องในรูปแบบอื่น) และมีการเก็บรักษาข้อมูลระบุตัวตนบางประการ; และ

บันทึกอิเล็กทรอนิกส์และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ย่อมรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ในเบื้องต้นต่อศาลฮ่องกง และโดยทั่วไปจะมีน้ำหนักในทางพยานหลักฐานไม่น้อยกว่าบันทึกฉบับกระดาษและลายมือชื่อที่เขียนด้วยหมึกเพียงเพราะเหตุที่อยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์

ประเภทลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ยอมรับ

ประเภทลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ฮ่องกงยอมรับ

“ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” หมายถึง ตัวอักษร อักขระ ตัวเลข หรือสัญลักษณ์อื่นใดในรูปแบบดิจิทัลซึ่งแนบหรือผูกโยงโดยเหตุผลกับบันทึกอิเล็กทรอนิกส์ และจัดทำหรือนำมาใช้เพื่อยืนยันความถูกต้องหรือให้ความเห็นชอบบันทึกอิเล็กทรอนิกส์นั้น

2 ลายมือชื่อดิจิทัล

“ลายมือชื่อดิจิทัล” ในส่วนที่เกี่ยวกับบันทึกอิเล็กทรอนิกส์ หมายถึง ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของผู้ลงนามประเภทหนึ่งโดยเฉพาะ ซึ่งสร้างขึ้นจากการแปลงสภาพบันทึกอิเล็กทรอนิกส์โดยใช้ระบบเข้ารหัสแบบอสมมาตรและฟังก์ชันแฮช ในลักษณะที่บุคคลซึ่งมีบันทึกอิเล็กทรอนิกส์ต้นฉบับก่อนการแปลงสภาพและกุญแจสาธารณะของผู้ลงนามสามารถพิจารณาได้ว่า:

การแปลงสภาพนั้นสร้างขึ้นโดยใช้กุญแจส่วนตัวซึ่งคู่กับกุญแจสาธารณะของผู้ลงนามหรือไม่ และ

บันทึกอิเล็กทรอนิกส์ต้นฉบับถูกแก้ไขตั้งแต่มีการสร้างการแปลงสภาพหรือไม่

ข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

ข้อกำหนดความถูกต้องตามกฎหมายของ eSignature ในฮ่องกง

การมีผลตามกฎหมายต้องเป็นไปตามข้อกำหนดหลักสามประการ:

ความเกี่ยวข้องที่ผูกพัน: ผู้ลงนามต้องแนบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์กับบันทึกอิเล็กทรอนิกส์หรือสร้างความเชื่อมโยงโดยเหตุผลกับบันทึกนั้น เพื่อแสดงตัวตนและการยอมรับเนื้อหาของบันทึกอย่างชัดเจน

วิธีการที่เชื่อถือได้: วิธีการทางเทคนิคที่ใช้สร้างและแนบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องเชื่อถือได้และเข้าใจง่าย และสามารถป้องกันการปลอมแปลงหรือการแก้ไขได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ความยินยอมร่วมกัน: คู่กรณีทั้งสองฝ่ายในธุรกรรมต้องตกลงที่จะใช้วิธีการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์นี้ ความยินยอมดังกล่าวจะแสดงโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยายผ่านพฤติกรรมการทำธุรกรรมจริงก็ได้

ข้อจำกัดและข้อยกเว้น

เรื่องที่เกี่ยวกับภาครัฐ: เมื่อลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์เกี่ยวข้องกับหน่วยงานรัฐใด ๆ ต้องใช้ลายมือชื่อดิจิทัลโดยไม่มีเงื่อนไข และลายมือชื่อนั้นต้องมีใบรับรองดิจิทัลที่ได้รับการยอมรับซึ่งออกโดยหน่วยงานออกใบรับรองที่ได้รับการรับรองรองรับ

ประเภทเอกสารที่ถูกจำกัด: เอกสารทางกฎหมายพิเศษบางประเภทอาจไม่นำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไปมาใช้ได้ เช่น พินัยกรรม หนังสือมอบอำนาจ และหนังสือบอกเลิกจ้างพนักงาน อาจต้องใช้ลายมือชื่อแบบเขียนด้วยมือหรือลายมือชื่อดิจิทัลที่ผ่านการรับรองเพื่อให้มีความรัดกุมทางกฎหมายสูงสุด

การยอมรับร่วมกันข้ามพรมแดน: สำหรับธุรกรรมข้ามพรมแดนระหว่างมณฑลกวางตุ้งและฮ่องกง หากใช้ “ฉบับยอมรับร่วมกัน” ของใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ (เช่น ฉบับยอมรับร่วมกันของใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ส่วนบุคคลที่ออกโดยไปรษณีย์ฮ่องกง) ต้องเป็นไปตามมาตรการว่าด้วยการยอมรับร่วมกันของใบรับรองลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ระหว่างกวางตุ้งและฮ่องกง เพื่อให้ได้รับการรับรองทางกฎหมายในทั้งสองภูมิภาค

การประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมและกรณีใช้งานทั่วไป

อุตสาหกรรมและกรณีการใช้งานของ eSignature ในฮ่องกง

อุตสาหกรรมที่นำไปใช้งานและกรณีการใช้งานทั่วไปมีดังนี้:

บริการทางการเงิน

ตัวอย่างเช่น HSBC ได้ส่งเสริมระบบตราประทับอิเล็กทรอนิกส์อย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่ปี 2025 ช่วยให้ลูกค้าดำเนินการเปิดบัญชี ขอสินเชื่อ และกระบวนการมอบอำนาจอย่างเป็นทางการทางออนไลน์ได้โดยไม่ต้องไปสาขา บริษัทประกันภัยยังใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในการลงนามกรมธรรม์ การชำระสินไหม และการเปลี่ยนแปลงผู้รับประโยชน์อีกด้วย นอกจากนี้ สถาบันการเงินบางแห่งได้ทดลองใช้บริการยืนยันตัวตนอิเล็กทรอนิกส์บนบล็อกเชนเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือของเอกสารธุรกรรมยิ่งขึ้น

บริการภาครัฐ

รัฐบาลฮ่องกงได้ส่งเสริมการใช้งานลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์อย่างแข็งขันผ่านโครงการต่าง ๆ เช่น โครงการ “iAM Smart” โดยผนวกลายมือชื่อดิจิทัลเข้ากับแพลตฟอร์มบริการสาธารณะ เช่น กรมสรรพากรอนุญาตให้ผู้เสียภาษียื่นงบการเงินพร้อมตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ทางออนไลน์เพื่อยื่นภาษี สำนักการขนส่งและที่อยู่อาศัยได้นำร่องใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในการอนุมัติโฉนดที่ดินเพื่อลดการหมุนเวียนเอกสารกระดาษ ยิ่งกว่านั้น เมื่อประชาชนติดต่อเรื่องต่าง ๆ เช่น การขอใบอนุญาตและการยื่นเอกสารผ่านแพลตฟอร์มภาครัฐ ก็สามารถยืนยันตัวตนและยืนยันเอกสารผ่านเอกลักษณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ลงนามดิจิทัลได้ ซึ่งช่วยลดความยุ่งยากของกระบวนการราชการลงอย่างมาก

การสาธารณสุข

โรงพยาบาลเอกชนและสถานพยาบาลเป็นหน่วยงานหลักที่ใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในด้านนี้ โรงพยาบาลเอกชนที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งในฮ่องกงได้นำโซลูชันการลงนามที่น่าเชื่อถือ (TSS) ซึ่ง Tradelink และ Digi-Sign ร่วมกันเปิดตัวมาใช้ โรงพยาบาลในสังกัดมหาวิทยาลัยฮ่องกงกำลังทดสอบระบบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์บนคลาวด์เพื่อออกรายงานสุขภาพอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ป่วยสามารถตรวจสอบความถูกต้องแท้จริงของรายงานผ่านโทรศัพท์มือถือ ซึ่งป้องกันการหมุนเวียนเอกสารการแพทย์ปลอมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME)

SME ในฮ่องกงนิยมใช้โซลูชันลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่คุ้มค่าในการจัดการธุรกิจประจำวัน หลายแห่งใช้แพลตฟอร์มในการดำเนินกระบวนการอนุมัติภายใน ข้อตกลงความร่วมมือกับผู้จัดจำหน่าย และสัญญาธุรกิจความเสี่ยงต่ำ SME บางแห่งยังนำระบบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์อย่างง่ายมาใช้จัดการแบบฟอร์มภายในของพนักงานและเอกสารสื่อสารประจำวันระหว่างบริษัท

งานกฎหมายและอนุญาโตตุลาการ

โดยการเลือกใช้ย่อมเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องซึ่งใช้บังคับเฉพาะเอกสารแต่ละประเภท