กฎหมาย e-Signature ในประเทศไทย

สรุปความถูกต้องตามกฎหมายของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

คู่มือนี้จะอธิบายกรอบลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในประเทศไทย ซึ่งครอบคลุมกฎหมายที่ใช้บังคับ ผลทางกฎหมาย วิธีการลงนามที่ยอมรับ ข้อกำหนดด้านความสมบูรณ์ ข้อยกเว้น และการใช้งานเชิงธุรกิจในทางปฏิบัติ

กฎหมายที่ใช้บังคับ

พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (2001) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม

สถานะทางกฎหมาย

บันทึกและลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้รับการรับรองตามกฎหมายในประเทศไทยภายใต้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (2001) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม กระบวนการลงนามต้องเป็นไปตามกฎเฉพาะของเอกสารแต่ละประเภทว่าด้วยตัวตน พยานหลักฐาน การส่งมอบ การเก็บรักษา พยาน การรับรองเอกสาร การจดทะเบียน หรือการยื่นเอกสารด้วย

หน่วยงานกำกับดูแล

คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETC)

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA)

การรับรองทางกฎหมาย (ผลทางกฎหมาย)

ภายใต้พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และข้อเสนอแนะของ ETDA ว่าด้วยมาตรฐาน ICT สำหรับธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์: แนวทางลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้รับการรับรองตามกฎหมายในประเทศไทย

ระดับของพยานหลักฐานสนับสนุนที่ต้องมีจะแตกต่างกันตามลักษณะความเสี่ยงของสถานการณ์ ทำให้คู่สัญญาเลือกประเภทที่เหมาะสมตามความจำเป็นได้ ลายมือชื่อทุกประเภทมีผลทางกฎหมาย

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไปรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้และมีผลทางกฎหมาย

ข้อกำหนดเรื่องพยานหลักฐานสนับสนุนแตกต่างกัน โดยเลือกได้ตามความเสี่ยงของสถานการณ์ ทั้งหมดมีผลทางกฎหมาย ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไป: กรณีมีข้อพิพาท ฝ่ายที่กล่าวอ้างความสมบูรณ์ของลายมือชื่อต้องนำพยานหลักฐานมาพิสูจน์ความเชื่อมโยงระหว่างลายมือชื่อกับผู้ลงนาม ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้: ฝ่ายที่โต้แย้งรับภาระการพิสูจน์เพื่อแสดงว่าลายมือชื่อนั้นไม่สมบูรณ์

ประเภทลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ยอมรับ

ประเภทลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ประเทศไทยยอมรับ ได้แก่ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไป ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ และลายมือชื่อที่ใช้ใบรับรองซึ่งออกโดย CA

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไป (SES) อาจมีรูปแบบใดก็ได้ แต่ต้องเป็นไปตามมาตรา 9 ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ (SES) ซึ่งรวมถึงลายมือชื่อดิจิทัลบนฐาน PKI ต้องเป็นไปตามมาตรา 26 ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) กรณีที่ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ (SES) ใช้ใบรับรองที่หน่วยงานออกใบรับรองออกให้ ลายมือชื่อนั้นต้องเป็นไปตามมาตรา 26 และหน่วยงานออกใบรับรองต้องเป็นไปตามมาตรา 28 ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001)

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไปเป็นไปตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) มาตรา 9 โดยอาจเป็นลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์รูปแบบใดก็ได้ เช่น:

การพิมพ์ชื่อที่ท้ายเนื้อหาอีเมล

การสแกนลายมือชื่อที่เขียนด้วยมือและแนบกับเอกสารอิเล็กทรอนิกส์

การใช้ปากกาเซ็นบนหน้าจอและบันทึกเป็นอิเล็กทรอนิกส์

การติ๊กช่องที่แสดงความยินยอม

การใช้ระบบเวิร์กโฟลว์อัตโนมัติที่มีฟังก์ชันยืนยันตัวผู้ใช้

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้เป็นไปตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) มาตรา 26 เช่น ลายมือชื่อดิจิทัลบนฐาน PKI ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ซึ่งใช้ใบรับรองที่ออกโดย CA เป็นไปตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) มาตรา 26 โดย CA ต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) มาตรา 28

ข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไปเป็นไปตาม

พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (ค.ศ. 2001) มาตรา 9 โดยอาจเป็นลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์รูปแบบใดก็ได้

ข้อจำกัดและข้อยกเว้น

ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทย (2001) และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เรื่องดังต่อไปนี้ต้องใช้รูปแบบลายลักษณ์อักษรและลายมือชื่อแบบเขียนด้วยมือตามประเพณี และไม่อาจใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์แทนได้:

เรื่องที่เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์:

• สัญญาซื้อขาย โอน หรือจำนองอสังหาริมทรัพย์ (ที่ดิน อาคาร)
• สัญญาเช่าที่ดินที่มีกำหนดระยะเวลาเกินสามปี

ตราสารเปลี่ยนมือและตราสารทางการเงินบางประเภท:

ตั๋วแลกเงิน ตั๋วสัญญาใช้เงิน เช็ค

ใบตราส่งตามที่นิยามไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

เรื่องเกี่ยวกับครอบครัวและสถานะส่วนบุคคล:

• การทำ เพิกถอน หรือแก้ไขพินัยกรรม
• เอกสารที่เกี่ยวกับการจดทะเบียนสมรส
• ข้อตกลงที่เกี่ยวกับการก่อตั้ง การเปลี่ยนแปลง หรือการสิ้นสุดความสัมพันธ์ทางครอบครัว ซึ่งกฎหมายกำหนดให้ต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษรไว้อย่างชัดเจน

เอกสารของศาลและการบังคับใช้กฎหมาย:

• เอกสารทางตุลาการ เช่น หมายเรียก หมายศาล และคำพิพากษา (เว้นแต่กฎหมายจะอนุญาตไว้เป็นการเฉพาะในอนาคต)
• เอกสารทางกฎหมายที่ต้องส่งมอบด้วยตนเองหรือประกาศต่อสาธารณะอย่างเป็นทางการ

เอกสารอื่นที่กฎหมายยกเว้นไว้อย่างชัดแจ้ง:

• เอกสารอื่นใดที่กฎหมายพิเศษกำหนดไว้เป็นการเฉพาะให้ต้องจัดทำในรูปแบบลายลักษณ์อักษรตามประเพณี

การประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมและกรณีใช้งานทั่วไป

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์รองรับสัญญาทางพาณิชย์ การขายและการจัดซื้อ เอกสารการจ้างงาน การอนุมัติภายใน และการเริ่มใช้งานของลูกค้า เมื่อเป็นไปตามเอกสารและกฎเกณฑ์ของภาคส่วนที่ใช้บังคับ

สำหรับขั้นตอนที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลหรือข้ามพรมแดน ให้บันทึกกฎหมายที่ใช้บังคับ ระดับความเชื่อมั่นที่กำหนด วิธีการยืนยันตัวตนของผู้ลงนาม ชุดพยานหลักฐาน ระยะเวลาเก็บรักษา และข้อกำหนดของฝ่ายรับเอกสารก่อนเริ่มใช้งาน