Kesahan Tandatangan Elektronik di Brunei

Ringkasan Kesahan Tandatangan Elektronik

Panduan ini menerangkan rangka kerja tandatangan elektronik di Brunei, termasuk undang-undang yang berkaitan, kesan dari segi undang-undang, kaedah tandatangan yang diterima, syarat kesahan, pengecualian serta kegunaan praktikal dalam perniagaan.

Undang-undang yang Terpakai

Akta Transaksi Elektronik (Bab 196) (2008)

Status Undang-undang

Rekod dan tandatangan elektronik mendapat pengiktirafan undang-undang di Brunei menurut Akta Transaksi Elektronik (Bab 196) (2008). Proses penandatanganan juga mesti mematuhi setiap peraturan khusus dokumen berhubung identiti, keterangan, penyampaian, penyimpanan, penyaksian, penotarian, pendaftaran atau pemfailan.

Pihak Berkuasa Kawal Selia

Pengawal selia yang kompeten ialah Pihak Berkuasa Industri Teknologi Info-komunikasi Brunei Darussalam (AITI) dan Pejabat Peguam Negara (AGC) Brunei.

Pengiktirafan Undang-undang (Kesan)

Kesan undang-undang tandatangan elektronik dinilai menurut Akta Transaksi Elektronik (Bab 196) (2008). Penilaian ini merangkumi niat penandatangan, perkaitan yang boleh dipercayai, integriti rekod yang ditandatangani, serta pematuhan terhadap setiap bentuk yang ditetapkan bagi dokumen atau transaksi berkaitan.

Jenis Tandatangan Elektronik yang Diterima

Jenis tandatangan elektronik yang diiktiraf di Brunei termasuk: ES, DS, SES, SDS

Tandatangan Elektronik (SES) ialah rekod elektronik yang dibuat atau diguna pakai dengan niat untuk menandatangani, mengesahkan atau meluluskan rekod elektronik. Tandatangan Digital ialah transformasi yang diwujudkan menggunakan kunci persendirian yang sepadan dengan kunci awam penandatangan, yang membolehkan penentuan sama ada rekod elektronik asal telah diubah selepas transformasi itu. Tandatangan Elektronik Selamat (SES) mestilah unik kepada penggunanya, membolehkan pengenalpastian pengguna, diwujudkan oleh pengguna, dikaitkan dengan rekod elektronik, dan membolehkan pengesanan pengubahan, menurut Perkara 17 Akta Transaksi Elektronik (ETA). Tandatangan Digital Selamat mestilah diwujudkan dalam tempoh kesahan sijil dan boleh disahkan menggunakan kunci awam. Kunci awam itu juga mestilah dipautkan dengan tepat kepada identiti individu, sama ada melalui sijil yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa yang diperakui atau diluluskan, termasuk pihak berkuasa pemerakuan, pihak berkuasa pemerakuan asing yang diperakui, atau pihak berkuasa pemerakuan yang diluluskan oleh Menteri, ataupun melalui persetujuan nyata pihak-pihak untuk menggunakan Tandatangan Digital sebagai prosedur keselamatan dengan pengesahan melalui kunci awam. Keperluan ini dinyatakan dalam Perkara 20 Akta Transaksi Elektronik (ETA).

Tandatangan Elektronik (ES): dalam bentuk rekod elektronik dan ditandatangani atau diguna pakai dengan niat untuk mengesahkan atau meluluskan rekod elektronik.

• Tandatangan Digital (DS):

Tandatangan Elektronik Selamat (SES): (Seksyen 17, ETA) Ini ialah jenis tandatangan yang diberikan anggapan kesan undang-undang khas oleh undang-undang. Pada asasnya, ia ialah tandatangan elektronik yang memenuhi piawaian keselamatan berkanun yang khusus.

• Tandatangan Digital Selamat (SDS):

(Seksyen 20, ETA) Tandatangan elektronik yang memenuhi Seksyen 20 ETA, lazimnya “tandatangan digital selamat” yang dilaksanakan melalui teknologi tandatangan digital.

Keperluan Undang-undang bagi Tandatangan Elektronik

Tandatangan Digital (DS): (a) sama ada transformasi itu diwujudkan menggunakan kunci persendirian yang sepadan dengan kunci awam penandatangan; dan (b) sama ada rekod elektronik asal telah diubah sejak transformasi itu dibuat.

Tandatangan Elektronik Selamat (SES): (Seksyen 17, ETA) Keperluan: unik kepada pengguna; mengenal pasti pengguna; diwujudkan oleh pengguna; dipautkan kepada rekod elektronik; kalis pengubahan.

Tandatangan Digital Selamat (SDS): (Seksyen 20, ETA) Keperluan: (a) diwujudkan dalam tempoh operasi sijil dan disahkan melalui kunci awam; (b) kunci awam itu dipautkan dengan tepat kepada identiti individu melalui mana-mana yang berikut: sijil yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa berlesen atau diluluskan (CA, CA asing yang diiktiraf, dan pihak berkuasa pemerakuan yang diluluskan oleh Menteri); atau pihak-pihak telah bersetuju secara nyata untuk menggunakan tandatangan digital sebagai prosedur keselamatan dan disahkan melalui kunci awam.

Had dan Pengecualian

(a) pembuatan apa-apa instrumen atau dokumen di bawah mana-mana undang-undang bertulis berkaitan Undang-undang Islam;

(b) pembuatan atau pelaksanaan wasiat di bawah mana-mana undang-undang bertulis berkaitan wasiat;

(c) instrumen boleh niaga;

(d) pembuatan, pelaksanaan, atau penyempurnaan inden, perisytiharan amanah, atau surat kuasa wakil, kecuali amanah konstruktif dan amanah berhasil;

(e) apa-apa kontrak bagi penjualan atau pelupusan lain harta tak alih atau apa-apa kepentingan dalam harta tak alih itu;

(f) penyerahan hak milik harta tak alih atau pindah milik apa-apa kepentingan dalam harta tak alih itu;

(g) dokumen hak milik berkaitan harta tak alih.

Aplikasi Industri dan Kes Penggunaan Lazim

1. Industri: Perkhidmatan Kerajaan dan Awam

Sebab penggunaan tandatangan elektronik: Kerajaan Brunei giat mempromosikan strategi “Kerajaan Digital”, mencapai pengesahan identiti dan penandatanganan dokumen melalui sistem e-Darussalam dan OnePass bagi meningkatkan kecekapan penyampaian perkhidmatan awam dan mengurangkan proses berasaskan kertas.

Senario penggunaan lazim: pengesahan identiti digital penjawat awam, permohonan pembaharuan lesen perniagaan, pemfailan cukai (seperti sistem STARS), bidaan e-perolehan dan permohonan permit dalam talian.

2. Industri: Perkhidmatan Perbankan dan Kewangan

Sebab penggunaan tandatangan elektronik: Bagi mencapai perkhidmatan pelanggan tanpa bersemuka (eKYC) dan pendigitalan penuh operasi perbankan, bank-bank utama di Brunei (seperti Bank Islam Brunei Darussalam, BIBD) telah melancarkan aplikasi mudah alih yang disepadukan dengan tandatangan digital bagi mempercepatkan proses kelulusan dan meningkatkan pengalaman pelanggan.

Senario penggunaan lazim: dokumen pembukaan akaun pelanggan baharu, penandatanganan kontrak digital (seperti kontrak dalam Aplikasi Olive), kelulusan pembiayaan dan pinjaman, permohonan kad kredit serta kebenaran pembayaran masa nyata.

3. Industri: Perdagangan dan Rantaian Bekalan (B2B)

Sebab penggunaan tandatangan elektronik: Akta Transaksi Elektronik memberikan rekod dan tandatangan elektronik kesan undang-undang yang sama seperti dokumen bertulis. Syarikat menggunakan tandatangan elektronik untuk memendekkan kitaran transaksi serta memudahkan perdagangan rentas sempadan dan pengurusan pembekal.

Senario penggunaan lazim: kontrak jualan, pesanan pembelian (PO), perjanjian pembekal, Perjanjian Perkhidmatan Induk (MSA), Perjanjian Tanpa Pendedahan (NDA) dan perjanjian pelesenan Harta Intelek.